Arapça Dersleri – 10

ARAPÇADA MAZİ FİİL

Mazi fiil: Geçmiş zamanda, yani söylendiği andan önce meydana gelen fiillere denir. “Gitti, oturdu, yazdı, gitmişti, okumuştu” gibi fiiller, mazi fiil grubuna giren fiillerdir. Arapçada mazi fiilleri mazi kalıpları ile tanırız.

Mazi bir fiilin aldığı ekleri görerek fiil çekimini inceleyelim:

Cem’i	Müsenna	Müfred
…وا	…ا	…	Gaib
…ْنَ	…تَا	…تْ	Gaibe
…ْتُمْ	…ْتُمَا	…ْتَ	Muhatab
…ْتُنَّ	…ْتُمَا	…ْتِ	Muhataba
…ْنَا	…ْنَا	…ْتُ	Mütekellim

İlk önce, fiilin aldığı ekleri öğrenelim ve daha sonra örnek bir fiile bu ekleri uygulayalım:

Mazi fiilin gaibi, yani eril olan 3. şahsın müfredi fiilin kendisidir. كَتَبَ ، نَصَرَ ، فَتَحَ gibi… Gaibin müsennasında ise fiilin sonuna harekesiz elif eklenir… Gaibin cem’isinde ise, fiilin sonuna harekesiz vav ve elif eklenir…

Şimdi gaibeye bakalım: Gaibenin, yani dişil olan 3. şahsın müfredi, sonuna cezimli te alır… Müsennası, sonuna te harfi ve elif alır… Cem’isi ise, fiilin son harf cezimlenir ve peşine üstün harekeli nun eklenir…

Şimdi de muhatabı inceleyelim: Muhatabın, yani eril olan 2. şahsın müfredi, fiilin sonu cezimlenir ve peşine üstün harekeli te harfi eklenir… Müsennası, fiilin sonu cezimlenir ve peşine “tümâ” eklenir… Cem’isi ise, yine fiilin sonu cezimlenir ve peşine “tüm” eklenir…

Muhatabanın, yani dişil olan 2. şahsın müfredi ise, fiilin sonu cezimlenir ve peşine esreli te harfi eklenir… Müsennası, fiilin sonu cezimlenir ve peşine “tümâ” eklenir… Ve cem’isi, fiilin sonu cezimlenir ve peşine “tünne” eklenir…

Mütekellim, yani 1.şahsın müfredi ise, fiilin sonu cezimlenir ve peşine ötreli te eklenir… Müsennası ve cem’isi ise aynıdır: fiilin sonu cezimlenir ve peşine “nâ” eklenir. Şimdi dilerseniz bu ekleri bir fiilde uygulayarak konuyu pekiştirelim:

Cem’i	Müsenna	Müfred
كَتَبُوا	كَتَبَا	كَتَبَ	Gaib (Müzekker için)
Onlar yazdı	İki kişi yazdı	O yazdı
كَتَبْنَ	كَتَبَتَا	كَتَبَتْ	Gaibe (Müennes için)
Onlar yazdı	İki kişi yazdı	O yazdı
كَتَبْتُمْ	كَتَبْتُمَا	كَتَبْتَ	Muhatab (Müzekker için)
Sizler yazdınız	Siz ikiniz yazdınız	Sen yazdın
كَتَبْتُنَّ	كَتَبْتُمَا	كَتَبْتِ	Muhataba (Müennes için)
Sizler yazdınız	Siz ikiniz yazdınız	Sen yazdın
كَتَبْنَا	كَتَبْنَا	كَتَبْتُ	Mütekellim
Biz yazdık	Biz yazdık	Ben yazdım

Şimdi şu değişmez kurala dikkat edelim: Mazi fiillerin sonu: gaib ve gaibelerin müfred ve müsennalarında her zaman fetha ile biter… Cem’i müzekker gaibde ötre ile biter… Diğerlerinde ise sükun ile biter. Bu değişmez bir kuraldır. Bir daha bu kuralı tekrar edelim: Mazi fiillerin sonu: gaib ve gaibelerin müfred ve müsennalarında her zaman fetha ile biter… Cem’i müzekker gaibde ötre ile biter… Diğerlerinde ise sükun ile biter.

ÖRNEK MAZİ FİİL ÇEKİMLERİ: Bu bölümde sizler için 10 örnek mazi fiil çekimi yapılmıştır. Tabloları inceleyerek mazi fiil çekimini pekiştiriniz.

Cem’i	Müsenna	Müfred
كَتَبُوا	كَتَبَا	كَتَبَ	Gaib
Onlar yazdı.	O iki kişi yazdı.	O yazdı.
كَتَبْنَ	كَتَبَتَا	كَتَبَتْ	Gaibe
Onlar yazdı.	O iki kişi yazdı.	O yazdı.
كَتَبْتُمْ	كَتَبْتُمَا	كَتَبْتَ	Muhatab
Siz yazdınız.	Siz ikiniz yazdınız.	Sen yazdın.
كَتَبْتُنَّ	كَتَبْتُمَا	كَتَبْتِ	Muhataba
Siz yazdınız.	Siz ikiniz yazdınız.	Sen yazdın.
كَتَبْنَا	كَتَبْنَا	كَتَبْتُ	Mütekellim
Biz yazdık.	Biz ikimiz yazdık.	Ben yazdım.

Cem’i	Müsenna	Müfred
أَمَرُوا	أَمَرَا	أَمَرَ	Gaib
Onlar emrettiler.	O ikisi emretti.	O emretti.
أَمَرْنَ	أَمَرَتَا	أَمَرَتْ	Gaibe
Onlar emrettiler.	O ikisi emretti.	O emretti.
أَمَرْتُمْ	أَمَرْتُمَا	أَمَرْتَ	Muhatab
Siz emrettiniz.	Siz ikiniz emrettiniz.	Sen emrettin.
أَمَرْتُنَّ	أَمَرْتُمَا	أَمَرْتِ	Muhataba
Siz emrettiniz.	Siz ikiniz emrettiniz.	Sen emrettin.
أَمَرْنَا	أَمَرْنَا	أَمَرْتُ	Mütekellim
Biz emrettik.	Biz ikimiz emrettik.	Ben emrettim.

 

Cem’i	Müsenna	Müfred
سَأَلُوا	سَأَلاَ	سَأَلَ	Gaib
Onlar sordular.	O ikisi sordu.	O sordu .
سَأَلْنَ	سَأَلَتَا	سَأَلَتْ	Gaibe
Onlar sordular.	O ikisi sordu.	O sordu.
سَأَلْتُمْ	سَأَلْتُمَا	سَأَلْتَ	Muhatab
Siz sordunuz.	Siz ikiniz sordunuz.	Sen sordun.
سَأَلْتُنَّ	سَأَلْتُمَا	سَأَلْتِ	Muhataba
Siz sordunuz.	Siz ikiniz sordunuz.	Sen sordun.
سَأَلْنَا	سَأَلْنَا	سَأَلْتُ	Mütekellim
Biz sorduk.	Biz ikimiz sorduk.	Ben sordum.

Cem’i	Müsenna	Müfred
فَعَلُوا	فَعَلاَ	فَعَلَ	Gaib
Onlar yaptılar.	O ikisi yaptı.	O yaptı.
فَعَلْنَ	فَعَلَتَا	فَعَلَتْ	Gaibe
Onlar yaptılar.	O ikisi yaptı.	O yaptı.
فَعَلْتُمْ	فَعَلْتُمَا	فَعَلْتَ	Muhatab
Siz yaptınız.	Siz ikiniz yaptınız.	Sen yaptın.
فَعَلْتُنَّ	فَعَلْتُمَا	فَعَلْتِ	Muhataba
Siz yaptınız.	Siz ikiniz yaptınız.	Sen yaptın.
فَعَلْنَا	فَعَلْنَا	فَعَلْتُ	Mütekellim
Biz yaptık.	Biz ikimiz yaptık.	Ben yaptım.

Cem’i	Müsenna	Müfred
نَصَرُوا	نَصَرَا	نَصَرَ	Gaib
Onlar yardım ettiler.	O ikisi yardım etti.	O yardım etti.
نَصَرْنَ	نَصَرَتَا	نَصَرَتْ	Gaibe
Onlar yardım ettiler.	O ikisi yardım etti.	O yardım etti.
نَصَرْتُمْ	نَصَرْتُمَا	نَصَرْتَ	Muhatab
Siz yardım ettiniz.	Siz ikiniz yardım ettiniz.	Sen yardım ettin.
نَصَرْتُنَّ	نَصَرْتُمَا	نَصَرْتِ	Muhataba
Siz yardım ettiniz.	Siz ikiniz yardım ettiniz.	Sen yardım ettin.
نَصَرْنَا	نَصَرْنَا	نَصَرْتُ	Mütekellim
Biz yardım ettik.	Biz ikimiz yardım ettik.	Ben yardım ettim.

 

Cem’i	Müsenna	Müfred
يَسَرُوا	يَسَرَا	يَسَرَ	Gaib
Onlar kolay oldular.	O ikisi kolay oldu.	Kolay oldu.
يَسَرْنَ	يَسَرَتَا	يَسَرَتْ	Gaibe
Onlar kolay oldular.	O ikisi kolay oldu.	Kolay oldu.
يَسَرْتُمْ	يَسَرْتُمَا	يَسَرْتَ	Muhatab
Siz kolay oldunuz.	Siz ikiniz kolay oldunuz.	Sen kolay oldun.
يَسَرْتُنَّ	يَسَرْتُمَا	يَسَرْتِ	Muhataba
Siz kolay oldunuz.	Siz ikiniz kolay oldunuz.	Sen kolay oldun.
يَسَرْنَا	يَسَرْنَا	يَسَرْتُ	Mütekellim
Biz kolay olduk.	Biz ikimiz kolay olduk.	Ben kolay oldum.

Cem’i	Müsenna	Müfred
قَرَؤُوا	قَرَآ	قَرَأَ	Gaib
Onlar okudular.	O ikisi okudu.	O okudu.
قَرَأْنَ	قَرَأَتَا	قَرَأَتْ	Gaibe
Onlar okudular.	O ikisi okudu.	O okudu.
قَرَأْتُمْ	قَرَأْتُمَا	قَرَأْتَ	Muhatab
Siz okudunuz.	Siz ikiniz okudunuz.	Sen okudun.
قَرَأْتُنَّ	قَرَأْتُمَا	قَرَأْتِ	Muhataba
Siz okudunuz.	Siz ikiniz okudunuz.	Sen okudun.
قَرَأْنَا	قَرَأْنَا	قَرَأْتُ	Mütekellim
Biz okuduk.	Biz ikimiz okuduk.	Ben okudum.

Cem’i	Müsenna	Müfred
أَخَذُوا	أَخَذَا	أَخَذَ	Gaib
Onlar aldılar.	O ikisi aldı.	O aldı.
أَخَذْنَ	أَخَذَتَا	أَخَذَتْ	Gaibe
Onlar aldılar.	O ikisi aldı.	O aldı.
أَخَذْتُمْ	أَخَذْتُمَا	أَخَذْتَ	Muhatab
Siz aldınız.	Siz ikiniz aldınız.	Sen aldın.
أَخَذْتُنَّ	أَخَذْتُمَا	أَخَذْتِ	Muhataba
Siz aldınız.	Siz ikiniz aldınız.	Sen aldın.
أَخَذْنَا	أَخَذْنَا	أَخَذْتُ	Mütekellim
Biz aldık.	Biz ikimiz aldık.	Ben aldım.

Cem’i	Müsenna	Müfred
دَخَلُوا	دَخَلاَ	دَخَلَ	Gaib
Onlar girdiler.	O ikisi girdi.	O girdi.
دَخَلْنَ	دَخَلَتَا	دَخَلَتْ	Gaibe
Onlar girdiler.	O ikisi girdi.	O girdi.
دَخَلْتُمْ	دَخَلْتُمَا	دَخَلْتَ	Muhatab
Siz girdiniz.	Siz ikiniz girdiniz.	Sen girdin.
دَخَلْتُنَّ	دَخَلْتُمَا	دَخَلْتِ	Muhataba
Siz girdiniz.	Siz ikiniz girdiniz.	Sen girdin.
دَخَلْنَا	دَخَلْنَا	دَخَلْتُ	Mütekellim
Biz girdik.	Biz ikimiz girdik.	Ben girdim.

Cem’i	Müsenna	Müfred
خَرَجُوا	خَرَجَا	خَرَج	Gaib
Onlar çıktılar.	O ikisi çıktı.	O çıktı.
خَرَجْنَ	خَرَجَتَا	خَرَجَتْ	Gaibe
Onlar çıktılar.	O ikisi çıktı.	O çıktı.
خَرَجْتُمْ	خَرَجْتُمَا	خَرَجْتَ	Muhatab
Siz çıktınız.	Siz ikiniz çıktınız.	Sen çıktın.
خَرَجْتُنَّ	خَرَجْتُمَا	خَرَجْتِ	Muhataba
Siz çıktınız.	Siz ikiniz çıktınız.	Sen çıktın.
خَرَجْنَا	خَرَجْنَا	خَرَجْتُ	Mütekellim
Biz çıktık.	Biz ikimiz çıktık.	Ben çıktım.