15- Arapçada Emr-i Mütekellim / Arapça Gramer Dersleri

ARAPÇADA EMR-İ MÜTEKELLİM

Arapça eğitimimizin bu dersinde; sülasi babda emr-i mütekellim çekimini öğreneceğiz. Daha önce de ifade ettiğimiz gibi Arapçada fiil çekimleri çok önemlidir. Bu sebeple fiil çekimi konularına azami mertebede önem vermelisiniz. Şimdi hazırsanız emr-i mütekellim konumuza başlayalım: 

Emr-i mütekellim çok az kullanılan bir emir çeşididir. Emr-i mütekellim: “Kendimize verdiğimiz emir” demektir. Muzari fiilin mütekellim çekiminden yapılır. Emr-i mütekellimin yapılışını şöylece maddeleyebiliriz:

1- Muzari fiilin mütekellim çekimi alınır…

2- Fiilin sonu cezimlenir…

3- Başa bir emir lamı ( لِ ) getirilir…

Şimdi emr-i mütekellimin bu basamaklarını uygulayarak öğrenelim.

Mesela, كَتَبَ  fiilinin emr-i mütekellimini yapalım:…

  1. Basamak: Bu basamakta muzari fiilin mütekellim çekimi alınır. كَتَبَ fiilinin muzari mütekellimi şöyledir:

نَكْتُبُ

نَكْتُبُ

أَكْتُبُ

Muzari mütekellim

  1. Basamak: bu basamakta, kelimenin sonu cezimlenir.

نَكْتُبْ

نَكْتُبْ

أَكْتُبْ

Muzari mütekellim

 

  1. Basamak: bu basamakta, kelimenin başına bir emir lamı getirilir.

لِنَكْتُبْ

لِنَكْتُبْ

لِأَكْتُبْ

Muzari mütekellim

Biz yazalım

İkimiz yazalım

Yazayım

 

Şimdi başka bir örnek yapalım ve فَتَحَ  fiilinin emr-i mütekellimini yapalım:…

1. Basamak: Bu basamakta muzari fiilin mütekellim çekimi alınır. فَتَحَ   fiilinin muzari mütekellimi şöyledir:

نَفْتَحُ

نَفْتَحُ

أَفْتَحُ

Muzari mütekellim

  1. Basamak: bu basamakta, kelimenin sonu cezimlenir.

نَفْتَحْ

نَفْتَحْ

أَفْتَحْ

Muzari mütekellim

 

  1. Basamak: bu basamakta, kelimenin başına bir emir lamı getirilir…

لِنَفْتَحْ

لِنَفْتَحْ

لِأَفْتَحْ

Muzari mütekellim

Biz açalım

İkimiz açalım

Açayım

 

Şimdi son bir örnek daha yapalım ve جَلَسَ  fiilinin emr-i mütekellimini yapalım:…

1. Basamak: Bu basamakta muzari fiilin mütekellim çekimi alınır. جَلَسَ fiilinin muzari mütekellimi şöyledir:

نَجْلِسُ

نَجْلِسُ

أَجْلِسُ

Muzari mütekellim

 

  1. Basamak: bu basamakta, kelimenin sonu cezimlenir.

نَجْلِسْ

نَجْلِسْ

أَجْلِسْ

Muzari mütekellim

 

  1. Basamak: bu basamakta, kelimenin başına bir emir lamı getirilir…

لِنَجْلِسْ

لِنَجْلِسْ

لِأَجْلِسْ

Muzari mütekellim

Biz oturalım

İkimiz oturalım

Oturayım

 

Emr-i mütekellimi de bu şekilde öğrendik. Şimdi, Arapça eğitimimizin başından buraya kadar öğrendiğimiz; mazi fiil, muzari fiil, emr-i hazır, emr-i gaib ve emr-i mütekellimi, bir örnek fiilde uygulayarak bu konuyu tamamlamak istiyoruz. Bu sayede genel bir tekrar yapmış olacağız. Hazırsanız başlayalım:

عَلِمَ  fiilinin mazi çekimiyle başlayalım. عَلِمَ  fiilinin mazi çekimi şu şekildedir:

Cem’i

Müsenna

Müfred

 

عَلِمُوا

عَلِمَا

عَلِمَ

Gaib

Onlar bildiler     

İkisi bildi     

O bildi     

 

عَلِمْنَ

عَلِمَتَا

عَلِمَتْ

Gaibe

Onlar bildiler     

İkisi bildi     

O bildi     

 

عَلِمْتُمْ

عَلِمْتُمَا

عَلِمْتَ

Muhatab

Siz bildiniz     

Siz ikiniz bildiniz     

Sen bildin     

 

عَلِمْتُنَّ

عَلِمَتُمَا

عَلِمْتِ

Muhataba

Siz bildiniz     

Siz ikiniz bildiniz     

Sen bildin     

 

عَلِمْنَا

عَلِمْنَا

عَلِمْتُ

Mütekellim

Biz bildik

Biz ikimiz bildik

Ben bildim

 

عَلِمَ  fiilinin muzari çekimi de şu şekildedir:

Cem’i

Müsenna

Müfred

 

يَعْلَمُونَ

يَعْلَمَانِ

يَعْلَمُ

Gaib

Onlar biliyorlar     

İkisi biliyor     

O biliyor     

 

يَعْلَمْنَ

تَعْلَمَانِ

تَعْلَمُ

Gaibe

Onlar biliyorlar     

İkisi biliyor     

O biliyor     

 

تَعْلَمُونَ

تَعْلَمَانِ

تَعْلَمُ

Muhatab

Siz biliyorsunuz    

Siz ikiniz biliyorsunuz     

Sen biliyorsun     

 

تَعْلَمْنَ

تَعْلَمَانِ

تَعْلَمِينَ

Muhataba

Siz biliyorsunuz   

Siz ikiniz biliyorsunuz     

Sen biliyorsun     

 

نَعْلَمُ

نَعْلَمُ

أَعْلَمُ

Mütekellim

Biz biliyoruz

Biz ikimiz biliyoruz

Ben biliyorum

 

عَلِمَ  fiilinin emr-i hazırı da şu şekildedir:

Cem’i

Müsenna

Müfred

 

اِعْلَمُو

اِعْلَمَا

اِعْلَمْ

Muhatab

Sizler bilin     

Siz ikiniz bilin

Bil     

 

اِعْلَمْنَ

اِعْلَمَا

اِعْلَمِى

Muhataba

Sizler bilin     

Siz ikiniz bilin

Bil     

 

عَلِمَ  fiilinin emr-i gaibi de şu şekildedir:

Cem’i

Müsenna

Müfred

 

لِيَعْلَمُو

لِيَعْلَمَا

لِيَعْلَمْ

Gaib

Onlar bilsinler     

O ikisi bilsin

O bilsin     

 

لِيَعْلَمْنَ

لِتَعْلَمَا

لِتَعْلَمْ

Gaibe

Onlar bilsinler     

O ikisi bilsin

O bilsin      

 

عَلِمَ  fiilinin emr-i mütekellimi de şu şekildedir:

Cem’i

Müsenna

Müfred

 

لِنَعْلَمْ

لِنَعْلَمْ

لِأَعْلَمْ

Mütekellim

Biz bilelim     

Biz ikimiz bilelim

Ben bileyim    

 

Fiil çekimlerini böylece gördükten sonra, şimdi Kuran’dan emir fiil ile ilgili bazı örnekler vereceğiz. Bu sayede hem emir fiili cümle içinde görmüş olacağız, hem de ayetlere olan aşinalığımız artacak. Hazırsanız ilahi kelamın sesine kulak verelim:

يَا مَرْيَمُ اقْنُتِى لِرَبِّكِ وَاسْجُدِى وَارْكَعِى مَعَ الرَّاكِعِينَ

Ey Meryem! Rabbine ibadet et, secdeye kapan ve rükû edenlerle beraber rükû et. (Ali İmran 43)

وَاجْعَلْ لِى مِنْ لَدُنْكَ سُلْطَانًا نَصِيرًا

Bana tarafından yardım edici bir kuvvet ver. (İsra 80)

اِذْهَبَا إِلَى فِرْعَوْنَ اِنَّهُ طَغَى

Siz ikiniz gidin Firavun’a; çünkü O iyiden iyiye azdı. (Taha 43)

فَسَبِّحْ بِاسْمِ رَبِّكَ الْعَظِيمِ

Öyleyse ulu Rabbinin adını tesbih et. (Vakıa 96)

فَاصْبِرْ عَلَى مَا يَقُولُونَ

Onların dediklerine karşı sabret. (Kaf 39)

وَقَاتِلُوا فِى سَبِيلِ اللَّهِ وَاعْلَمُوا اَنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ

Allah yolunda savaşın ve bilin ki, muhakkak ki Allah işitendir ve bilendir. (Bakara 244) 

فَاعْتَبِرُوا يَا أُولِى اْلأَبْصَارِ

Ey akıl sahipleri, ibret alın. (Haşr 2)

اِقْرَاْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِى خَلَقَ

Yaratan Rabbinin adıyla oku. (Alak 1)

وَاعْبُدْ رَبَّكَ حَتَّى يَأْتِيَكَ الْيَقِينُ

O halde sana ölüm gelinceye kadar Rabbine ibadet et. (Hicr 99)

Şimdi sıra geldi konu testimize. Bakalım öğretilen konuyu ne kadar iyi anladınız. Hazırsanız başlayalım…

1- Emr-i hazırla ilgili olarak şu bilgilerden hangisi yanlıştır?

A- Muzaraat harfi atılır.

B- İlk harf okunsun okunmasın başına elif getirilir.

C- “ن ” lu sigalar hariç sonu cezimlenir.

Doğru cevap B… Zira ilk harf okunuyorsa başına elif getirilmez.

2- Emir fiil yapılırken şu “ن ” lu sigalardan hangisinde düşme olmaz?

A- Müfred müennes

B- Cemi müzekker

C- Cemi müennes

Doğru cevap C… Cemi müennesde “nun” düşmez.

3- Emr-i gaible ilgili olarak şu bilgilerden hangisi doğrudur?

A- Muzaraat harfleri atıldıktan sonra başına elif getirilir.

B- Karşımızdaki bir kişiden bir şey yapmasını istemek için kullanılır.

C- Muzaraat harfleri atılmaksızın başına “لِ” getirilir.

Doğru cevap C… Muzaraat harfleri atılmaksızın başına “li” getirilir.

4- “Açsınlar” müzekker emir fiilini bunlardan hangisi karşılar?

A-  اِفْتَحُوا  

B-  لِيَفْتَحُوا

C-  اِفْتَحْ  

Doğru cevap B

5- اُنْظُرْنَ  emir fiilinin manası bunlardan hangisidir?

A- Bak (Müennes)

B- Bakınız (Müennes)

C- Baksınlar (Müennes)

Doğru cevap B

6- Emr-i hazır muzari fiil tablosunda hangi çekimden elde edilir?

A- Muhatab, muhataba

B- Gaib, gaibe

C- Mütekellim

Doğru cevap A

7- Emr-i gaib muzari fiil tablosunda hangi çekimden elde edilir?

A- Muhatab, muhataba

B- Gaib, gaibe

C- Mütekellim

Doğru cevap B

Arapçada emir fiili konusunun burada sonuna geldik. Bu konuyla birlikte, sülasi babda mazi, muzari ve emir fiilinin çekimini öğrendik. Bu dersi tam manasıyla öğrendiğinizden emin olduğunuzda bir sonraki derse geçebilirsiniz.

 Bu ve bunun gibi birçok gramer dersini kolaylıkla öğrenmek için TIKLAYINIZ!!!